‘We zoeken mensen die scherp, fel en met humor kunnen debatteren’, zegt Matthijs van Nieuwkerk vermanend tegen kandidaat-partijleider Martijn van Dam in De Wereld Draait Door, tijdens de PvdAcampagne voor het intern partijleiderschap. Volgens de partijleden heeft niet Van Dam maar Diederik Samsom daarvoor de beste papieren. Of Samsom het ook waar gaat maken is nog niet te zeggen: zijn afwezigheid bij de zogenaamde Kunduz-coalitie was dan op dit moment misschien niet de beste binnenkomer, maar de verkiezingsuitslag in september kan alles nog in een heel ander perspectief plaatsen. Samsoms ‘acceptance-speech’ stond in elk geval als een huis.
Toespraken overtuigen niet
Deze week in de New Yorker een mooi politicologisch geïnspireerd stuk over de beperkte overtuigingskracht van speeches (althans voor de VS en voor presidenten, voor presidentskandidaten ligt het anders), met pakkende observaties als:
The annual State of the Union address offers the clearest example of the misconception [that public appearances can persuade the people]. The best speechwriters are put on the task. The biggest policy announcements are saved for it. The speech is carried on all the major networks, and Americans have traditionally considered watching it to be something of a civic duty. And yet Gallup, after reviewing polls dating back to 1978, concluded that “these speeches rarely affect a president’s public standing in a meaningful way, despite the amount of attention they receive.” Obama’s 2012 address fit the pattern. His approval rating was forty-six per cent on the day of the speech, and forty-seven per cent a week later.
Verveling tijdens de feestdagen?
Voor wie zich verveelt tijdens de feestdagen heeft Max Atkinson een leuke wedstrijd uitgeschreven: degene die voor 31 december 2011 met de beste fictieve toespraak komt voor Poetin wint.
Atkinson verwierf overigens ooit faam door het coachen van een onervaren spreker voor een televisieprogramma. Dat deed hij op grond van zijn eigen academische onderzoek naar bepaalde retorische trucs. Toen de spreker het publiek in alle opgestelde claptraps wist te laten vallen gaf hij zijn onderzoekswerk op het gebied van retorica op en wijdde zich geheel aan het fabriceren van toespraken.
Na debating zit toespraak in de lift
Elke zichzelf respecterende school of organisatie doet aan debatteren. Nu lijken de toespraken aan de beurt.
De Max Havelaarstichting organiseerde, in samenwerking met nrc.next en de universiteit Leiden, een Toespraken Toernooi. Winnaar was de de 16-jarige scholier Alexander Hulsbergen van het Marnix College in Ede.
Rederijkers in de ramsj
Op de Hollandse Parnas, de Vlaardingse rederijkerswedstrijd van 1616
Bart Ramakers e.a., nu te koop bij Selexys voor €7,90
395 jaar geleden verzamelden 15 rederijkerskamers zich in Vlaardingen voor een krachtmeting van woord en gebaar. Dit rijk geïllustreerde boek staat vol weetjes over de debaters van weleer.
Meestersprekers is meesterlijk
Holwerda, Natalie; Nobbe, Farah. Meestersprekers over de kunst van het spreken. Den Haag: Sdu Uitgevers bv.
Speechanalyse voor dummies: Yes, he can!
De Bruin, Hans. Barack Obama en de kunst van de politieke toespraak (2009). Den Haag: Uitgeverij Lemma.
In Barack Obama en de kunst van de politieke toespraak reconstrueert Hans de Bruijn (hoogleraar bestuurskunde aan de Faculteit Techniek, Bestuur en Management van de TU Delft) de overeenkomsten in compositie van twee speeches van Obama. Het gaat om ‘A More Perfect Union’ en ‘Call to Renewal’. De eerste speech gaat in op de raciale verhoudingen in Amerika, de tweede heeft betrekking op de rol van religie in politiek en samenleving. Hoe verrassend, wat nieuw, zo veelzeggend en knap om overeenkomsten in structuur aan te kunnen tonen en retorische trucs uit deze speeches te destilleren.
It’s about emotions, stupid!
Titel: The Political Brain
Auteur: Drew Westen
Waarover: Belang van brein, waarden en emoties in (politieke) communicatie
Voor wie: Iedereen die wil snappen waarom louter logos niet werkt in politiek (en toespraken)
Dat asperges lekkerder worden als je suiker in het kookwater doet, weet elke kok. Maar waarom suiker de aspergesmaak versterkt, zoek ik op in ‘On Food and Cooking’ van culi-chemicus Harold McGee. McGee legt bloot wat er scheikundig in de pan geschiedt. En zo toont neurowetenschapper en politiek psycholoog Drew Westen wat er in het (kiezers)brein gebeurt met rationele argumenten (weinig) en waarden en emoties (veel).
Nooit meer met je mond vol tanden!
Een toesprakenboekje Van hakkelaar tot redenaar Piet van Sterkenburg, Ed Landman December 2010, kosten: € 9,95
De uitgever wilde in zijn fonds een gemakkelijk, luchtig boekje met niet teveel theorie over het houden van eenvoudige toespraakjes, maar wel met heel gevarieerde voorbeelden ervan.
Prominenten in taal, Piet van Sterkenburg (emeritus hoogleraar Nederlandse Lexicologie te Leiden, hoogleraar aan de Vrije Universiteit van Brussel, betrokken bij het Groene Boekje, vele woordenboeken, Van Dale Groot Woordenboek Hedendaags Nederlands e.a. grote uitgaven) en Ed Landman (neerlandicus, gepromoveerd in de lexicologie, auteur en directeur van Hogeschooltaal.nl) hebben deze opdracht, volgens eigen zeggen, na enige aarzeling en uitstel toch maar uitgevoerd.
